رباعی هایی که رباعی نیست




عنوان مجموعه اشعار : رباعیات من و شیخ / طنز
شاعر : محمد لطیف پور


عنوان شعر اول : خشکسالی
اَبر آمد و باز بر سرِ حجره گذشت
خندید به شیخ و راهیِ دهلی گشت
آنجا که رسید با دلی زار گریست
تا دید بتی ، زلف رها ، باده به دست

عنوان شعر دوم : فرار مغزها
آنان که به پشتکار خود تاپ شدند
گفتند و نوشتند و همه چاپ شدند
تا خوب ژنانِ شیخ خدمت بکنند
رفتند و به زیرِ بیرق پاپ شدند

عنوان شعر سوم : عقوبت اشتباهی!
یا شیخ!چرا ،زلزله با ما شوخ است؟!
گویی که فتاویِ شما منسوخ است!
در کاخِ عزیزانِ شما بزمِ گناه
آوار بلا چرا سزایِ کوخ است؟
نقد این شعر از : آرش شفاعی
سه شعر طنز از دوست عزیز آقای «محمدلطیف پور» اتفاق جالبی است چرا که نشان می دهد شعرهایی که برای نقد در «پایگاه نقد شعر» قرار می گیرد، دارای تنوع مضمونی، شکلی، ژانری و محتوایی است و این امر نشان دهندۀ اعتماد مخاطبان و شاعران حوزه های مختلف شعری به این پایگاه نقد است.
سه رباعی این دوست شاعرمان چند ایراد کلی دارد که دربارۀ برخی به اختصار توضیح می دهم اما برای اینکه ایشان با حال و هوای رباعی امروز بیشتر آشنا شود، پیشنهاد می کنم رباعی های برخی شاعران خوب روزگار ما مانند بیژن ارژن، جلیل صفربیگی، ایرج زیردست و ... را با دقت و حوصله مطالعه کند و بخصوص در تصویرسازی ها، استفاده های آنان از قالب رباعی و ظرفیت های فرمی آن و نیز زبان شعری دقت کند. اتفاقاً رباعی های آقای صفربیگی اغلب رگه هایی از طنز هم دارد و می تواند بیشتر برای این دوست هنرمندمان آموزنده باشد. مهم ترین ایراد رباعی هایی که برای ما ارسال شده است، این است که رباعی نیست! تعریف رباعی این است که ما با دوبیت سرو کار داریم که بیت اول و مصرع آخر باهم، هم قافیه اند و وزن شعری شان هم وزن مخصوصی است.
در رباعی اول به نام «خشکسالی»، قافیه ها بدون دقت انتخاب شده اند و به همین دلیل ما عملاً با هم قافیه بودن که مفهومی مشخصۀ رباعی است رو به رو نیستیم. قافیه ها این هاست: گذشت، گشت، گریست، دست. اگر این دوست شاعرمان یک بار کتاب های اصول قافیه را مطالعه کنند، متوجه می شوند که این چهار کلمه به هیچ وجه با هم هم قافیه نمی شوند.
در ضمن یکی از مصرع های شعر ایشان نامفهوم بود، کاش توضیح می دادند که این مصرع چه معنایی دارد: تا خوب ژنان شیخ خدمت بکنند!

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۵
محمد لطیف پور » 13 روز پیش
در مورد اشکالی که به قافیه رباعی اول داشتید هم باید عرض کنم که بنده بعد از خواندن کتاب اشنایی با عروض و قافیه دکتر شمیسا و دیدن استثنائاتی در اشعار متاخر و متقدم سعی کردم از این تبصره استفاده کنم تا به نوعی کمی از محدودیت قافیه فارغ شوم و به مضمون بپردازم. از جمله ابیاتی که الگوی قوافی این رباعی بود: جناب مولوی دفتر دوم گور می گیرند یارانت به دشت گور می گیری تو در کوی، این بدست یا قوافی مثل لطف و عنف / دزد و برد که بیشتر روی اوای شنیداری تکیه شده است .
محمد لطیف پور » 13 روز پیش
در مورد اشکالی که به قافیه رباعی اول داشتید هم باید عرض کنم که بنده بعد از خواندن کتاب اشنایی با عروض و قافیه دکتر شمیسا و دیدن استثنائاتی در اشعار متاخر و متقدم سعی کردم از این تبصره استفاده کنم تا به نوعی کمی از محدودیت قافیه فارغ شوم و به مضمون بپردازم. از جمله ابیاتی که الگوی قوافی این رباعی بود: جناب مولوی دفتر دوم گور می گیرند یارانت به دشت گور می گیری تو در کوی، این بدست یا قوافی مثل لطف و عنف / دزد و برد که بیشتر روی اوای شنیداری تکیه شده است .
محمد لطیف پور » 13 روز پیش
هدف من ازگفتن این رباعی ، این بود که ما در کشوری هستیم که به دلایلی مثل دولتی بودن و وضعیت نابه سامان صنعت با محدودیت مشاغل مواجهیم.از طرفی کسانی که گفتار و نوشتارشان برای ما حجت و سندیت دارد و در حرفه ی خود سرامد هستند به دلایلی مثل نداشتن اشنا (پارتی) مجبورند برای حیات علمی و گذران زندگی به غرب مسیحی مهاجرت کنند و بعد از این افتخارات بعدی انها نه برای پرچم ایران اسلامی که برای پرچمی است که بعضا نشان صلیب را دارد.
محمد لطیف پور » 13 روز پیش
خدمت کردن در این مصرع همان مفهوم امیخته به طعنه ی بود که خواستم بجای (کار کردن ) به کار ببرم. از این جهت که برخی از حضراتی که به ظاهر اعتقادات دینی دارند، کار کردن خود را خدمت به کشور می دانند. خدمتی که نتایج آن وضعیت نابسامان کشور در حوزه مختلف صنعتی اقتصادی فرهنگی و... است
محمد لطیف پور » 13 روز پیش
از راهنمایی ها و انتقادات به جای شما استاد بزرگوار ممنونم. .در مورد مصرعی که فرمودید نامفهوم است توضیحات مختصری دارم معنی تحت لفظ مصرع : تا فرزندان شیخ (خوب ژنان شیخ ) در کشور فعالیت/کار کنند. (خدمت کردن بنا به ادبیات خودشان انتخاب شده است)

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.