به دنبال حرف هاي عميق تر




عنوان مجموعه اشعار : صدای گرگ ها
شاعر : محمدرضا امینی


عنوان شعر اول : چوپان
از سگ دو زدن برای یک لقمه ی نان
لاغر شده بود و دم نمی زد چوپان
یک دفعه که از گرسنگی زوزه کشید
پیچید صدای گرگ ها در ده شان

عنوان شعر دوم : خواب
در خوابِ زنی باشی و محبوس شوی
آنقدر که از فرار مایوس شوی
بعدش هرشب را، حاضر باشی تا_
مردی در رویا، یا کابوس شوی

عنوان شعر سوم : برعکس
در مصرع بعدی همه چیز آماده است
هم قافیه هست هم ردیفش ساده است
شعری بنویس! جای من برعکسِ
چیزی که همیشه اتفاق افتاده است
نقد این شعر از : انسیه موسویان
مروري بر كارنامه ي شعري محمدرضا اميني نشان مي دهد كه او از ميان همه ي قالب هاي شعر كلاسيك و نو، دلبستگي خاصي به قالب رباعي دارد و همه ي تلاش و ذوق خود رادر جهت سرودن رباعي هايي امروزي، با نگاهي تازه و خلاقانه به اين قالب كهن به كار گرفته است. اين نگاه تازه ي او به ويژه با در نظر گرفتن سابقه ي كوتاه شاعري اش، هم در عرصه ي محتواي رباعي و هم در فرم و ساختار آن، ستودني ست. پيش از او شاعران ديگري چون بيژن ارژن و جليل صفربيگي هم حركت هايي در اين زمينه داشته اند كه قطعاً آقاي اميني آثارشان را مطالعه كرده اند.
در رباعي اول با نام« صداي گرگ ها» شاعر با نگاهي اجتماعي روايتي كوتاه را در چهار مصراع مطرح كرده است. تلاش شاعر براي استفاده از ارزش معنايي كلمات و ارتباط هاي چندگانه ميان واژه هاي «گرگ/ چوپان/ زوزه/ سگ» قابل تأمل است. اما دو نكته درباره ي اين رباعي: نخست اين كه واژه ي «سگ دو زدن» را به خاطر وزن بايد سريع خواند. زيرا هجاي دوم اين مصراع يعني "دو" در حقيقت هجاي بلند است كه اينجا بايد با خوانش سريع، آن را كوتاه محسوب كرد. اين خوانش، زبان شعر را از صميميت و رواني دور كرده است. نكته ي دوم قافيه ي مصراع پاياني ست « ده شان»كه قافيه ي محكمي نيست به ويژه براي پايان بندي شعر.
مي دانيم كه اوزان رباعي متعددند. اوزاني كه با تغيير يا جا به جايي برخي از هجاها و استفاده از اختيارات شاعري در رباعي به كار مي رود به روايتي 12 و به روايتي ديگر 14 وزن يا حتي بيشتر است. بنابراين شاعر در انتخاب وزن آزادي عمل و انعطاف زيادي دارد و حتي مي تواند هر مصراع را به يكي از گونه هاي وزن رباعي بياورد. در رباعي دوم با نام «خواب» شاعر در مصراع سوم، همين كار را كرده است:
در خوابِ زنی باشی و محبوس شوی
آنقدر که از فرار مایوس شوی
بعدش هرشب را، حاضر باشی تا_
مردی در رویا، یا کابوس شوی
تمام هجاهاي مصراع سوم، بلند هستند و وزن آن از تكرار سه بار ركن «مفعولن» و يك «فع» تشكيل شده است. اين البته نشان دهنده ي تسلط شاعر و شناخت كامل او از وزن است اما مسأله اي كه مطرح است، مكث و سكته اي ست كه به خاطر به كارگيري اين وزن، در خوانش ايجاد مي شود و زبان شعر را از رواني و صميميت دور مي كند.
رباعي سوم با نام «برعكس» در حقيقت، شعري ست درباره ي شعر. در مصراع سوم، جمله ناقص است و با كلمه ي «برعكسِ» ( با كسره ي اضافه) تمام مي شود. بهتر است مصراع در چنين نقطه اي تمام نشود و جمله كامل باشد.
نكته ي آخر اين كه، آقاي اميني با نگاه خلاقانه و تجربه گرايي كه دارد – و بسيار هم ارزشمند است_ بايد بكوشد از مرحله ي تجربه هاي اينچنيني بگذرد و در رباعي سرايي به دنبال كشف هاي تازه تر و حرف هاي جدي تر و عميق تري باشد. به جز رباعي نخست ارسالي، دو رباعي ديگر حرف چنداني براي گفتن نداشتند و تنها مي توان آن ها را در حد تجربه هايي قابل قبول، پذيرفت. براي اين دوست خوش قريحه، روزهايي پر ازشكوفايي و اميد آرزو داريم.

منتقد : انسیه موسویان

متولد اول مرداد 1355 در مشهد كارشناس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فردوسي مشهد كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه علامه طباطبائي شاغل در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با سمت کارشناس مسئول ادبیات کودکان و نوجوانان از سال 1374 تا کنون



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.