بیان مستقیم، شعر نمی‌شود




عنوان مجموعه اشعار : دلداده
شاعر : مصطفی بیات


عنوان شعر اول : بنده پرور
بنده پرور
ندارم من رجایی جز دعایت
نگاهم نذر تو جانم فدایت
فدای آن ولای بنده پرور
پناهم ده در آن صحن و سرایت


عنوان شعر دوم : دل خوشی
دل خوشی

با غم و اندوه و با ترس و هراسان آمدم
از خودم دلگیرم و با چشم گریان آمدم
با هزاران دل خوشی از راه دور
از همه دل کنده ام سوی خراسان آمدم


عنوان شعر سوم : رفاقت
رفاقت

من و شور زیارت گفتنی نیست
من و نور هدایت گفتنی نیست
لیاقت واژه دور و غریبی ست
من و با تو رفاقت گفتنی نیست
نقد این شعر از : آرش شفاعی
شعر بازتاب دهندۀ احساسات و عواطف انسانی است، به همان نسبت هم انسانی را که آن را سروده است برای مخاطبش تعریف می‌کند. به مخاطب کدها و علامت‌هایی می‌دهد که می تواند از روی آن ها درک کند، با چه شاعری و با چه نگاه و تعریفی از زندگی، هستی و جهان پیرامونش مواجه است. شعرهای این دوست شاعرمان نشان می دهد که با شاعری رو به رو هستیم که از آینۀ اعتقادات و عواطف مذهبی جهان را تماشا می کند. زبان، بیان، عاطفه و اندیشه در شعر ما را به این سمت هدایت می کند اما در شعر چیزی غایب است که باعث می شود نتوانیم حتی با وجود اینکه ممکن است مانند شاعر به مذهب علاقه مند باشیم، با شعر همراه و همدل باشیم. می خواهم کمی دربارۀ این غیاب صحبت کنم و در این باره به شاعر توجه بدهم که باید به این سمت حرکت کند. هیچ شاعری بدون اینکه مخاطب را درگیر خود کند نمی تواند شاعر موفقی باشد. درگیر کردن مخاطب با شعر، به عوامل زیادی وابسته است اما یکی از مهمترین آنها تخیل است. تخیل است که ما را قانع می کند با شعر طرفیم. در شعرهایی که از دوست شاعرمان می خوانیم، هیچ تشبیه و استعاره ای نیست، شاعر تنها حرف هایی را که در دل داشته است در وزن و قافیه ریخته است (البته در برخی جاها در این کار هم موفق نبوده است مثلاً مصرع سوم شعر «دل خوشی» وزن ایراد دارد و شاعر نتوانسته است وزن بلندی را که انتخاب کرده است پر کند) از شعر مثال بزنیم:
فدای آن ولای بنده پرور
پناهم ده در آن صحن و سرایت
اگر این مصرع را بدون وزن و قافیه بنویسیم، هیچ عنصر شاعرانه ای در آن نیست. حرف عادی خیلی از کسانی است که مثلاً به حرم امام رضا(ع) رفته اند اما شاعر نتوانسته است با تصویر کردن احساسات خود، مخاطبانش را درگیر شعر کند. در بقیۀ شعرها هم این ایراد هست. به دوست هنرمندمان توصیه می کنم کتاب ارزشمند «صور خیال در شعر فارسی» اثر استاد شفیعی کدکنی را با دقت بخواند تا متوجه ارزش و اهمیت خیال در ساخت و ساختمان شعر فارسی شود.

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۱
مصطفی بیات » سه شنبه 11 دی 1397
سلام ممنونم از راهنمایی و توصیه های شما استاد ارجمند ارادتمند بیات

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.