يك اتفاق تازه




عنوان مجموعه اشعار : حدیثه هاشمی_شعر کودک و نوجوان
شاعر : سیده حدیثه هاشمی


عنوان شعر اول : کوچ_شعر نوجوان
گاه شاد و دلنشین
چون صدای گله های قوچ
گاه ابری است
دلگرفته از هوای کوچ

فکر می کنم که شعر
لحظه ای
حرف های ساکت مرا مرور می کند
بعد دور می شود
ساده ‌از جهان کوچکم عبور می کند

گاه دشت ذهن من
میزبان نور و آب و دانه است
اتفاق تازه اش
‌‌ تولد جوانه است
گاه
‌‌‌‌‌ مثل یک زمینِ بایر است
فکر می کنم که شعر
از عشایر است

سیده حدیثه هاشمی

عنوان شعر دوم : بال کاغذی_شعر نوجوان
چند وقت می شود
حرف تازه ای
نگفته ام به هیچ کس
واژه واژه، خط به خط
منتظر نشسته ام
کنج یک قفس

چند وقت می شود
نیامدی به خانه ام
من همان رفیق روزهای دور
در کتابخانه ام

باز هم به دیدنم بیا که با نگاه تو
غرق خنده می شوم
با دوبال کاغذی
پرنده می شوم


سیده حدیثه هاشمی

عنوان شعر سوم : عروسی عنکبوت_شعر کودک
آقای عنکبوت
از کله‌ی سحر
می ‌بافت در سکوت
با دقت و هنر

هی تار روی پود
هی پود روی تار
توری ظریف بافت
با سعی و پشتکار

امشب عروسی است
روی درخت توت
داماد می شود
آقای عنکبوت

مهتاب سر زده
از آسمان صاف
زیبا شده عروس
با تور دستباف

سیده حدیثه هاشمی
نقد این شعر از : انسیه موسویان
دوست گرامي خانم حديثه ي هاشمي سه شعر ارسالي شما را خواندم و به ذوق و توانايي شما آفرين گفتم. شعر كوچ و بال كاغذي، براي مخاطب نوجوان سروده شده اند و شعر عروسي عنكبوت در گروه سني كودك قرار مي گيرد. زبان شعر شما ساده و روان و بدون دست انداز است و اين نكته براي شعر كودك و نوجوان، نقطه ي قوت و امتياز بزرگي محسوب مي شود. چرا كه كودكان و نوجوانان در مرحله ي زبان آموزي هستند و شاعر كودك و نوجوان به شكل غير مستقيم در شعرهاي خود الگوهاي زباني را به آن ها آموزش مي دهد. دو شعر نخست در قالب نيمايي سروده شده اند كه قالب مناسبي براي گروه سني نوجوان است. شما از ويژگي ها و اختيارات شعر نيمايي به زيبايي بهره گرفته ايد. به عنوان مثال استفاده از قافيه و رديف در هر بند از شعر شما، به موسيقي آن قوت و غنا بخشيده است.
نكته اي كه در خصوص شعر نيمايي بايد مورد توجه شما قرار گيرد، شيوه ي صحيح مصراع بندي در اين قالب است. مي دانيد كه در شعر نيمايي سطرها كوتاه و بلند مي شوند. اما اين همه ي ماجرا نيست؛ اين كه شاعر هر سطر را در كجاي وزن به پايان برساند و سطر بعدي را از كجا آغاز كند نكته ي بسيار مهم و كار بسيار دشواري ست كه حتي گاه شاعران با تجربه و كاركشته نيز در آن دچار مشكل مي شوند. در هر دو شعر نوجوان شما يكي دوبار سطربندي دچار اشكال شده:
گاه دشت ذهن من
میزبان نور و آب و دانه است
اتفاق تازه اش
تولد جوانه است
در اين بند دو سطر آخر بايد در ادامه ي هم و در يك سطر نوشته شوند چون از نظر وزني ادامه ي هم اند. به اين صورت:
گاه دشت ذهن من
میزبان نور و آب و دانه است
اتفاق تازه اش تولد جوانه است

هم چنين در اين بخش:

چند وقت می شود
حرف تازه ای
نگفته ام به هیچ کس

شكل صحيح سطربندي به اين صورت است:

چند وقت می شود
حرف تازه ای نگفته ام به هیچ کس...
در مورد وزن در شعر نيمايي و ويژگي هاي اين قالب، مهدي اخوان ثالث در كتابي با عنوان « بدعت ها و بدايع نيمايوشيج» به تفصيل و دقيق صحبت كرده است. علاوه بر مطالعه ي اين كتاب، مطالعه ي نمونه هاي شاخص و برجسته ي شعر نيمايي مثل اشعار فروغ فرخزاد، سهراب سپهري، شفيعي كدكني، قيصر امين پور و ... نيز به شما كمك مي كند كه در سرودن شعر نيمايي بيش از پيش موفق شويد.
گذشته از اين مورد، به نظرم شعر دوم شما مي توانست كوتاه تر باشد. من اگر جاي شما بودم اين قسمت را كاملاً حذف مي كردم تا شعر موجزتر و تاثيرگذارتر شود:
چند وقت می شود
نیامدی به خانه ام
من همان رفیق روزهای دور
در کتابخانه ام...
اگر « در كتابخانه ام» را نمي آورديد، در ذهن مخاطب پرسش و ابهامي شكل مي گرفت كه راوي اين شعر كيست؟ و همين كنجكاوي او را تا پايان شعر با خود همراه مي كرد.
شعر عروسي عنكبوت هم شعر خوبي بود. البته من شعرهاي كودك زيادي با همين مضمون خوانده ام. نمي دانم شما هم قبلاً شعري با اين سوژه خوانده بوديد يا نه اما مي خواهم بگويم كه سوژه ي شعر شما كليشه اي و تكراري ست.يك نكته ي ديگر هم درباره ي اين شعر وجود دارد؛ آقاي عنكبوت از صبح مشغول بافتن تور براي همسرش است. شب روي درخت توت عروسي ست و آقاي عنكبوت داماد است. در انتهاي شعر گفته ايد كه:
زیبا شده عروس
با تور دستباف
اما هيچ حرفي از عروس خانم نزده ايد. آيا او هم عنكبوت است يا حشره ي ديگري مثل مورچه يا پروانه يا ...؟ اين سوال و ابهام ممكن است در ذهن مخاطب شما كه كودك است نيز شكل بگيرد. در شعر كودك هرچه ساده تر و صميمانه تر صحبت كنيد مخاطب ارتباط راحت تر و يهتري با شعرتان برقرار خواهد كرد. مطالعه ي جدي و هدفند شعرهاي شاخص در حوزه كودك و نوجوان را به شما توصيه مي كنم.

منتقد : انسیه موسویان

متولد اول مرداد 1355 در مشهد كارشناس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فردوسي مشهد كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه علامه طباطبائي شاغل در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با سمت کارشناس مسئول ادبیات کودکان و نوجوانان از سال 1374 تا کنون



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.