حرف هایی دربارۀ رباعی




عنوان مجموعه اشعار : رباعی3
شاعر : علی روح افزا


عنوان شعر اول : تبریز
چون نقش ِِ دلی روی چنارِ زخمی ست
شهری که دیارِ شهریارِ زخمی ست
سرخ است تمامِ کوچه هایش ، امروز
تبریز شبیه یک انار زخمی ست


عنوان شعر دوم : باغ انار
خورشیدِ غم از بس به تنم تابیده
در باغِ دلم انارها خشکیده
آتش زده عشقِ تو بجانم ، انگار
امروز دلم به رنگِ سرخابیده


عنوان شعر سوم : برقِ نگاه
تا بوسه ای از لبانِ سُرخت چیدم
در برقِ نگاهِ تو خدا را دیدم
وقتی که میآمدی عزیزم با عشق
از سینه دلم ریخت ، کمی قُرخیدم
نقد این شعر از : آرش شفاعی
نمی دانم چرا این روزها رباعی اینقدر مورد توجه شاعران قرار گرفته است اما دلیل هرچه باشد باید از این استقبال و توجه، خوشحال بود چرا که رباعی یکی از قدیمی ترین قالب های شعر فارسی است و تجدید حیاتش امیدبخش. اما مسأله اینجاست که رباعی قالبی است در ذات خود محدودیت های زیادی دارد، سه مصرع آن باید قافیه داشته باشد و کلاً چهار مصرع است، ضمن اینکه محدودیتی هم در وزن دارد. رباعی در ظاهر قالب ساده ای است اما همانقدر که رباعی سرودن ساده می نماید، رباعی خوب و ماندگار و تأثیرگذار گفتن امری بسیار بسیار سخت است. سخت است به دلیل محدودیت هایی که گفته شد و نیز به دلیل اینکه رباعی در دهه های شصت و هشتاد با دو موج استقبال شاعران رو به رو شد. اتفاقی که در این دو دوره افتاد این است که بسیاری از تکنیک ها و شیوه های رباعی سرایی متفاوت ارائه شد، تکرار شد و کهنه شد. مثلاً استفاده از عبارات و اصطلاحات مربوط به زبان روزمره و عامیانه که در یک دوره در رباعی بسیار مورد استفاده قرار گرفتو در رباعی آخر شما هم از این تکنیک استفاده شده است، آنقدر تکرار شده است که دیگر جذابیت خود را برای متفاوت نشان دادن رباعی از دست داده است. همچنین دست بردن در دستور و نُرم معمول زبان نیز که در رباعی دوم استفاده شده است، از تکنیک هایی است که در دهۀ هشتاد بسیار استفاده شد. رباعی های شما یک ویژگی خوب دارد و آن این است که رباعی های شما رباعی های یک مصراعی نیست. معمولاً در رباعی مصرع های اول و دوم برای پر کردن وزن و حفظ قالب می آید و تقریباً حالت تزئینی دارد اما در رباعی های شما این دو مصراع در خدمت تکمیل حرف شاعر است و از این نظر باید امتیاز خوبی به رباعی های شما داد. اتفاقاً مشکل در این است که در رباعی های شما مصرع آخر یا چندان برجسته نیست یا از تمهیدات تکراری برای برجسته سازی آن استفاده شده است. پیشنهاد من به شما این است که رباعی های شاعران متقدم و امروز را بخوانید ولی سعی کنید تکنیک های آن ها را در ساختن مصرع پایانی تقلید و تکرار نکنید و با همان توان شاعرانه ای که مصرع های اول و دوم را می سرایید، مصرع آخر را هم کامل کنید.

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۱
علی روح افزا » یکشنبه 18 فروردین 1398
سلام جناب شفاعی بزرگوار ، از نقد سازنده حضرتعالی بینهایت سپاسگزارم ، پاینده باشید

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.