مصرف کلمه در شعر




عنوان مجموعه اشعار : مارال
شاعر : ف ب


عنوان شعر اول : بیرحم
بیرحم تر از سیاهی غم شده ای
یک خاطره ی کوچک مبهم شده ای
من بی تو شبم شبیه کابوس شده
تو سخت شدی، شبیه آدم شده ای

عنوان شعر دوم : تو
رفتی و من از دوری تو پیر شدم
از هرچه که غیر توست دلگیر شدم
تو نیستی و من نگرانت هستم
تو نیستی و به گریه تکثیر شدم

عنوان شعر سوم :
هر سپیده دم
زنی میان برف ها
دلتنگی اش را با "تی" می روبد
جمع میکند
محو می کند
و مردی قوی از درونش جوانه میزند
نقد این شعر از : آرش شفاعی
بگذارید از شعر سوم شروع کنیم. وقتی شاعر چیزی را برجسته می کند یعنی اصرار دارد مخاطب به آن چیز (که می تواند واژه، اصطلاح، عبارت، تصویر و... خاصی باشد) توجه ویژه کند. یعنی این چیز، در درک شعر نقشی بنیادین دارد و اگر نباشد، شعر فرو می ریزد. خب در این شعر شاعر کلمۀ «تی» را در گیومه گذاشته یعنی از مخاطب خواسته است توجه ویژه ای به این کلمه بکند اما هرچه می گردیم، نمی فهمیم این کلمه چه اهمیتی در شعر دارد؟ آیا از شکل آن استفاده ای شاعرانه شده است؟ ( مثلاً تی به چیزی تشبیه شده است ) آیا از لفظ و خود کلمه استفاده ای شده است؟ آیا این کلمه در کلیت شعر باعث ایجاد فضای مفهومی خاصی شده است؟ متأسفانه هیچکدام! حتی اگر این کلمه در شعر وجود نداشت، شعر بهتر هم می شد. هر سپیده دم / زنی میان برف ها/ دلتنگی اش را می روبد. حالا این که با پارو می روبد یا با تی فرقی می کند؟ حتی به نظر من «میان برف ها» هم اضافه است چون از تصویر برف هم هیچ استفاده ای در شعر نشده است.
مشکل اصلی شعر شما در همین است که قدر و ارزش و قیمت کلمه را نمی دانید. فکر می کنید شاعر می تواند هرچقدر دلش خواست، و هرچه دلش خواست در شعر کلمه مصرف کند. در صورتیکه شاعر باید برای یک یک کلمات شعرش توجیهی داشته باشد. توجیهی زبانی، معنایی، تصویری و ...
مثلاً:
تو نیستی و من نگرانت هستم
تو نیستی و به گریه تکثیر شدم
یک مصرع اول خوب و جاندار را حرام کرده اید. به گریه تکثیر شدم یعنی چه؟ یعنی گریه باعث شد من تکثیر شوم؟ یعنی گریه‌های من تکثیر شده است؟ رابطۀ میان تکثیر شدن گریه و نگران شدن به خاطر نبودن چیست؟ به نظرم باید بیشتر روی کلماتی که در شعر استفاده می شود، وقت و انرژی بگذارید تا شعرتان از این که هست، بهتر شود.

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.