تولید بیت اول به دستور قالب




عنوان مجموعه اشعار : چند رباعی
شاعر : علیرضا عزیزپور


عنوان شعر اول : سنگ
از قعر دهان غار می‌آید سنگ
از ظلمت آشکار می‌آید سنگ

با آب اگر که رفت‌و‌آمد بکند
با آینه‌ها کنار می‌آید سنگ!

عنوان شعر دوم : آفتابگردان
با خش‌خش پايیز، پریشان شده‌اند
از سایه‌ی خود نیز گریزان شده‌اند

چندی‌ست كه در مزرعه‌ى همسايه
گل‌ها همه آفتابگردان شده‌اند
~~~
خورشید گذشت و سایه سر بر آورد
تاریکی شب، حوصله را سر آورد

دلگیر شد آفتابگردان، اما
مهتاب رسید و از دلش در آورد

عنوان شعر سوم : فواره
فوّاره شديم؛ بی سر و پا مانده
در حوض درون خويش، تنها مانده

در بين زمين و آسمان سردرگم
هم رانده از اينجا، هم از آنجا مانده!
نقد این شعر از : آرش شفاعی
تجربه های رباعی سرایی شما، خوب و امیدوارکننده است و نشان دهندۀ این است که دست کم قصد ندارید تجربه های تکراری دیگران را شما تکرار کنید و یکی مانند چند رباعی سرای موفق کشور شوید که هرکدام در تعداد زیاد تکثیر شده اند. این که در شعر به دنبال کشف های تصویری و زبانی هستید خوب است اما باید توجه داشته باشید که رباعی در روزگار ما اتفاقاً حساسیت برانگیز شده است و خیلی از مخاطبان به دنبال این اند که رباعی را بشوند و دربارۀ آن به عنوان یک کلیت منسجم قضاوت کنند. این اتفاق در رباعی های شما نیفتاده است. رباعی های شما برطبق یک فرمول ساده اما بسیار همه گیر در بین رباعی سرایان امروز ساخته شده است. فرمولی که می گوید: یک بیت دوم خوب پیدا کن و براساس آن یک بیت اول هم بساز، رباعی شما کامل شده است.!!
براین اساس در تمامی رباعی های شما این حس به مخاطب القا می شود که با رباعی به عنوان یک قالب شعری منسجم رو به رو نیست، در این رباعی های گاه زیبا، ما با یک بیت دوم متوسط یا خوب رو به رو هستیم که یک بیت اول باری به هرجهت بالای سرش قرار داده شده است.
ببینید:
با خش‌خش پايیز، پریشان شده‌اند
از سایه‌ی خود نیز گریزان شده‌اند
چندی‌ست كه در مزرعه‌ى همسايه
گل‌ها همه آفتابگردان شده‌اند
همۀ بار شعر و اتفاق شاعرانه ای که در این رباعی اتفاق افتاده است در بیت دوم است. به اینکه بیت دوم خوب است یا نه کاری ندارم، حرفم بر سر این است که بیت اول چنان از سر اجبار و برای بستن دهان الزامات قالبی، ساخته شده است که اگر کلاً حذفش کنیم هیچ آسیبی به شعر نمی خورد، تصویر اصلی شعر سرجایش هست و اتفاقاً شعر خلاصه تر و بهتر می شود.
نکته دیگر اینکه در این رباعی:
خورشید گذشت و سایه سر بر آورد
چون شکل درست تلفظ سربرآورد به صورت پشت سر هم و با چسباندن بر و آورد به یکدیگر است، اجباری که وزن برای تلفظ نادرست این کلمه ( با مکث میان کلمات بر و آورد) ایجاد می کند، باعث ضعف و سستی شعر می شود.

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.