پیش‌متن‌ها




عنوان مجموعه اشعار : مردم
شاعر : حسین صادقی


عنوان شعر اول : مردم
دلم می خواست همزاد شما بودم شما خوبید
شبیه لولیان مست لاقیدید محجوبید!

خداتان راهتان مقصودتان آخر شما مردم
رها از هر چه آئینی رها از هر چه اسلوبید

قدمهاتان به روی چشمهایم مرحمت کردید
شما آقا محمد هان قاجارید محبوبید!

چه زیبا می کشیدم نازشست زخم کاریتان
شما خوبان به تاتاران نیشابور منسوبید

شما را می شناسم مثل پائیز غم انگیزید
شبیه آرزوی مرگ و نفرین خدا خوبید!

شما را می شناسم میخ آخر را به تابوتم
همین امروز و فردا ناجوانمردانه می کوبید

عنوان شعر دوم : ا
تت

عنوان شعر سوم : ا
ا
نقد این شعر از : مسعود میرقادری
متن پیش رو گواهی می‌دهد که سراینده از زبان‌آگاهی قابل‌توجهی برخوردار و در استفاده از امکانات بیانی توانمند است. برای توانمندی در استفاده از امکانات بیانی، متناقض‌گویی در به‌کارگیری صفت خوب، شاهدی بر این ادعا است.
یکی از تفاوت‌های عمده‌ی شعر گذشته و شعر امروز جزءنگری است. در متن پیش رو از «مَردم» سخن به میان می‌آید. «خداتان راهتان مقصودتان آخر شما مردم/ رها از هر چه آئینی رها از هر چه اسلوبید». بااین‌حال نه در اینجا و نه در ادامه‌ی روایت مشخص نمی‌شود که از کدام دسته از مردم سخن به میان رفته است. بنابراین آنچه در اینجا هویداست جای خالی جزءنگری و فردیت هنرمند است. درنهایت خواننده‌ی متن متوجه نمی‌شود که راوی چه نگاهی به هستی دارد و چرا «مَردم» ناجوانمردند.
در رابطه با همین بیت و به‌طور خاص مصراع اول بایستی این نکته را هم بیان کرد که معنا پس از «خداتان راهتان مقصودتان» کامل نمی‌شود و به این دلیل این بیت به ضعف در بیان و معنارسانی دچار شده است.
در این سروده آنان که خوب خطاب شده‌اند درواقع خوب نیستند و درنهایت میخ آخر را به تابوت راوی خواهند کوبید. این مورد را در نظر داشته باشید و به مصراع «شبیه لولیان مست لاقیدید محجوبید!» نگاهی بیندازید. در ادبیات عاشقانه و عرفانی گذشته‌ی ایران، هیچ‌کدام از این دو واژه چه جدا و چه در کنار هم در معنای منفی به کار نرفته، هرچند که در باور عام چه در گذشته و چه امروز معنایی منفی دارد.
وقتی با یک متن و به‌طور خاص متنی ادبی مواجه می‌شویم معنا را در قالب آن متن و پیش‌متن‌ها، دریافت می‌کنیم. متن پیش رو از واژه‌های ذکرشده آشنایی‌زدایی نکرده است. همان‌طور که پیش‌ازاین ذکر شد آنان که مورد خطاب راوی‌اند درواقع خوب نیستند و راوی با طعنه و متناقض‌گویی با آن‌ها صحبت می‌کند. «شما آقا محمد خان قاجارید محبوبید» این در حالی است که آنچه پس از مواجهه با «لولی» و «مست» در ذهن ما شکل می‌گیرد معنایی مثبت است. «لولی» و «مست» در ادبیات عاشقانه و عرفانی از سطح تشبیه فراتر می‌روند و در مقام یک نماد ظاهر می‌شوند. بنابراین نسبت دادن آن‌ها به کسانی که به آقا محمدخان قاجار شبیه‌اند و میخ را بر تابوت راوی خواهند کوبید بدون آشنایی‌زدایی از این واژه‌ها، انتقال معنا را به مخاطره می‌اندازد و در وحدت معنایی متن خلل وارد می‌کند.
لطفاً برای آشکارتر شدن این موضوع به بیت‌های زیر توجه بفرمایید
«فغان کاین لولیان شوخ شیرین‌کار شهرآشوب/ چنان بردند صبر از دل که ترکان خان یغما را»۱
«بنده طالع خویشم که در این قحط وفا/ عشق آن لولی سرمست خریدار من است»۱
«دلم رمیده لولی وشیست شورانگیز/ دروغ وعده و قتال وضع و رنگ‌آمیز»۱
«صبا زان لولی شنگول سرمست/ چه داری آگهی چون است حالش»۱
«ای لولیان ای لولیان یک لولیی دیوانه شد/ طشتش فتاد از بام ما نک سوی مجنون خانه شد»۲
بیت «چه زیبا می ‌کشیدم نازشست زخم کاریتان/ شما خوبان به تاتاران نیشابور منسوبید» هم به همین درد مبتلاست. به روایت تاریخ، نیشابور شهری است که در مقابل هجوم تاتار ایستاد بنابراین ترکیب «تاتاران نیشابور» ترکیبی صحیح نیست چراکه تاتاران برآمده از نیشابور نیستند بلکه به نیشابور تاخته‌اند. در این مورد هم عدم توجه شایسته به پیش‌متن‌ها باعث شده تا چنین نقصی به وجود بیاید.

با آرزوی سرافرازی شما.


۱-حافظ
۲-مولوی

منتقد : مسعود میرقادری

- دبیر علمی یک دوره از همایش فصلی به ساعت اصفهان - عضو هیئت مؤسس کانون ادبی مهر - مشاور کانون ادبی قند پارسی دانشگاه اصفهان - داوری در جشنواره‌ی شعر قند پارسی دانشگاه اصفهان -داوری بخش شعر کلاسیک در جشنواره‌ی ادبی ماورا -همکاری با نشریه‌‌ی «صبح اندیشه»



دیدگاه ها - ۲
حسین صادقی » شنبه 09 شهریور 1398
سپاس از شما استاد میرقادری گرانقدر
مسعود میرقادری » یکشنبه 10 شهریور 1398
منتقد شعر
درود بر شما دوست عزیز و بزرگوار

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.