تجربه‌های تازه




عنوان مجموعه اشعار : گیتار !
شاعر : لطف الله ترنجی


عنوان شعر اول : لاله های واژگون !
خفته ام در خاک و خون ، مولا بدادم میرسی
برده ام رنجی فزون ، مولا بدادم میرسی
در کف این بی خیالان بظاهراهل دین
خورده ام زهرهلال در حصون ، مولا بدادم میرسی
کشته انددرمن عشق را چون لاله های واژگون
فاتحه خواندم برای این قرون ، مولا بدادم میرسی
ترک عادت کرده ام بیمار م کنون
شهره ام نزد خلایق بجنون ، مولا بدادم میرسی ؟

عنوان شعر دوم : یوسف !
بهار آمد ، یوسف تنها نیامد
فروزان اختر تنها نیامد
همه مردن زشوق انتظارش
یگانه سوسن تنها نیامد
به قصرفرعون این زمزمه بود
بلند بالا مه تنها نیامد
به معبد جشن و پایکوبی بپا بود
که یگانه خسروی تنها نیامد
به دیوان ، صد غزل فریاد کشیدند
چرا آن شهره ی تنها نیامد
به پایان رسید این قصه ی ما
بهار آمد ، یوسف تنها نیامد

عنوان شعر سوم : ترانه
من و گیتار ، عاشقانه
میرویم باهم به خانه
دوست داریم ما غزل را
دوست داریم ما ترانه
حامی کوه بلندیم
خاک خاکریز ها نشانه
رونق هرشب گرمیم
پشت به دیوار زمانه
مثل شلیک تفنگیم
مثل مهتاب شاعرانه
مثل صحرا ، مثل دشتیم
کهکشان در ما بهانه
منو گیتار ، عاشقانه
میرویم باهم بخانه !
نقد این شعر از : فریبا یوسفی
نکته جالب دربارۀ این شاعر سابقۀ ایشان در سرایش شعر است که به کمتر از سه سال اشاره دارد. شروع کردن به سرودن شعر در چنین فرصتی، جای تقدیر و تشویق دارد و نکتۀ مهم، تجربۀ فضاهای جدیدی است که در زندگی همواره پیش پای انسان است و برخوردار شدن از آن‌ها پنجره‌هایی جدید برای تماشاهای نو است. این شاعر احتمالا تاکنون از علاقمندان شعر بوده است و اکنون که سه سال از نوشتن او می‌گذرد با تجربه‌های تازه‌ای مواجه خواهد شد. با توجه به سه شعر ایشان به نکاتی اشاره می‌شود و امید است که مفید باشد:
در شعر موزون اگر بنا بر استفاده از قالب‌های سنتی است، رعایت تساوی مصرع‌ها ضرورت دارد اما اگر شعر به شیوۀ نو، سروده شود، قواعد و شیوۀ شعر نو باید رعایت شود. در شعر اول پیداست شاعر نظر بر قالب غزل دارد اما تساوی مصرع‌ها فقط تا مصرع سوم رعایت شده و پس از آن شعر از چهار رکن (فاعلاتن، فاعلاتن، فاعلاتن، فاعلات) به پنج رکن و در مصرع پنجم به خروج از وزن رسیده است. در مصرع‌های بعد هم این وضعیت ادامه دارد. در بیت پایانی، مصرع اول از وزن خارج است و مصرع دوم یک رکن اضافه دارد یعنی بر وزن فاعلاتن، فاعلاتن، فاعلاتن، فاعلاتن، فاعلات است.
در شعر دوم تقریبا اغلب مصرع‌ها خارج از وزن است. مصرعی که بدون هیچ لغزش، وزن درستی دارد این است: «فروزان اختر تنها نیامد» بر وزن «مفاعیلن، مفاعیلن، مفاعیل» و در سایر مصرع‌ها یا کاملا وزن مختل است یا باید با تغییری در تلفظ صحیح کلمات وزن را درست کرد، مثلا در این مصرع « بلند بالا مه تنها نیامد» «بلندبالا» را باید «بلن‌بالا» تلفظ کنیم تا وزن مصرع درست باشد و این کار صحیح نیست. یک مصرع دیگر از این شعر که وزن آن سالم است «چرا آن شهرۀ تنها نیامد» است و بقیه مصرع‌ها همه مشکل وزنی دارند. وقتی شعری موزون سروده می‌شود، رعایت سلامت موسیقی شعر، ضرورت دارد چرا که ذهن مخاطب را از سایر مولفه‌های شعر، به این عنصر معطوف می‌دارد و مانعی است برای توجه به سایر عناصر شعر از جمله اندیشه و حس شعر.
شعر سوم به دلیل سروده شدن در قالب ترانه و از آن روی که در خوانش آن برخی کشش‌ها و تلفظ‌ها قابل تغییر است و شعر انعطافی می‌یابد، شعر نسبتا سالمی است و شاعر در مصرع‌های کوتاه توانسته است سخنی عاطفه و موزون و خیال‌انگیز طرح کند. البته موسیقی شعر همچنان در برخی موارد لغزش‌هایی دارد که می‌توان تا حدی از آن چشم‌پوشی کرد. در این ترانه شاعر فضاهایی متضاد ترسیم کرده است که در آن هم سخنی شاعرانه از مهتاب است هم شلیک تفنگ، و البته چندان روشن نیست که چرا این فضاها در کنار هم قرار گرفته‌اند. حتما برای شاعر دلیل روشنی دارد اما این دلیل در شعر به وضوح نرسیده است. گاهی حتی برخی مصرع‌ها متضمن معنای روشنی نیستند مثلا «کهکشان در ما بهانه» مصرعی نارساست.
با این حال این سه شعر نشان از ذوق شاعری دارد که قطعا در ترانه‌سرایی موفق‌تر است و در این قالب سخن خود را آسان‌تر به شعر بدل می‌کند اما برای سرودن در قالب‌های غزل و سایر قالب‌های موزون باید حتما در رعایت اصل اول یعنی وزن شعر، اهتمام جدی داشته باشد.
با آرزوی موفقیت برای ایشان.

منتقد : فریبا یوسفی

 شاعر، نویسنده، منتقد ادبی. تولد: 22مهرماه 1349، تهران تحصیلات: فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران ـ دارای گواهینامه پایان دوره آموزش ویراستاری از جهاد دانشگاهی و فعالیت در این زمینه. ـ گذراندن دوره‌های خوشنویسی در ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.