سالی که غرور گدایی کرد




عنوان مجموعه اشعار : آن روزها ، این روزها
شاعر : لطف الله ترنجی


عنوان شعر اول : روزها !
شبها را بی توسر می کنم
و
روزها سرگردان
در خیابان ها
در جستجوی ردپایی از تو
تا شب .

عنوان شعر دوم : آن روزها !
نگران من نباش
این روزها هم بگذرد
همانطور که
گذشت
آن روزهای خوش
آن روزهای پرتنش
آن روزهای پرهیاهو
آن روزهای سرد .
نگران من نباش .

عنوان شعر سوم : این روز ها !
آنچه از تو مانده است
گلهای خشک لابلای دفترم
نقش قالی
گلهای پرده
و
قاب عکسی خالی
از آن روز باشکوه.
و آنچه از من مانده است
چشمهای کم سو
استخوان های پوک
موهای مثل برف سفید
این روزها
حالم را کسی نمی پرسد
حال تورا چطور ؟
نقد این شعر از : آرش شفاعی
سر و کار شاعر با واژه هاست. کلمات این دارایی همگانی که بی قیمت و رایگان هر کس زبان می گشاید، آن ها را در اختیار دارد؛ همان چیزی است که در اختیار شاعر است و باید با استفاده از آن، به بیانی برسد که دیگران را تحت تأثیر قرار دهد و در عاطفه و اندیشۀ آنان تصرف کند. به همین دلیل است که کار شاعر هم ساده است و هم مشکل. ساده است چون کلمات حجاب چندانی در ارتباط گرفتن با مردم عادی ندارند و سخت است چون اگر شاعر رفتاری دیگرگون و آشنایی زدا با واژگان نداشته باشد، به سادگی نمی تواند به شعر برسد و بیانش چیزی است در حد و حدود بیان مردم عادی . به همین دلیل است که باید کلمات در شعر، درخشش و برجستگی بیابند. اگر شعر به این مرحله نرسد، شاعر نتوانسته است به زبان ادبی و ویژۀ شعر دست یابد. این پاره از شعر شما را بخوانیم:
گذشت
آن روزهای خوش
آن روزهای پرتنش
آن روزهای پرهیاهو
آن روزهای سرد .
شاعر برای رسیدن به زبانی ادبی، ساختار عادی و روزمرۀ زبان و دستور زبان را به هم زده است. یعنی اینکه فعل را در ابتدا آورده است. اما آیا این حد از دست بردن در زبان روزمره برای رسیدن به شعر قانع کننده است؟ روزهای خوش، پر تنش، پرهیاهو و سرد هنوز تا رسیدن به حدی که مخاطب را تحت تأثیر خود قرار دهد، فاصله دارد. شاید لازم بود که شاعر از این رفتار عادی و ساده با زبان و تخیل در شعر فراتر رود. شاید اگر شاعر به جای اینکه به توصیفی سرد و خنثی با استفاده از ساده ترین کلمات بپردازد، آن روزها را به شکلی ملموس و حسی برای مخاطبش عینی می کرد، شعر موفق بود. این رفتار با زبان را با این پاره از شعر احمد شاملو مقایسه کنیم:
سال بد
سال باد
...سالی که غرور گدایی کرد
اگر شما دربارۀ روزها به توصیف پرداخته اید، شاملو دربارۀ سالها حرف زده است. اتفاقاً ساختار دو شعر به هم نزدیک است اما تفاوت میان «روزهای پرتنش» و «سالی که غرور گدایی کرد» است که تفاوت شعر متوسط و شعر خوب را رقم می زند.

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.