تفاوت سطح میان سه شعر




عنوان مجموعه اشعار : رباعی 15
شاعر : علی روح افزا


عنوان شعر اول : مرد بیچاره
بیچاره ، نه یار و نه کسی غمخوارش
هرگز نگشودند گره از کارش
می گشت برای دردِ خود درمانی
گفتند همه : دو تا شده شلوارش


عنوان شعر دوم : گمراه
یک عده همیشه همدم آه شدند
یک عده ولی دلیل هر راه شدند
یک عده به جبر در خطا افتادند
یک عده به اختیار گمراه شدند


عنوان شعر سوم : خیلی
در زیرِ فشارِ غم مرا خواهد کُشت
در داخلِ منزلم مرا خواهد کُشت
فعلا کُرونا نکُشته ، اما حتماَ
این غُرغُرِ همسرم ، مرا خواهد کُشت
نقد این شعر از : آرش شفاعی
در میان سه رباعی که از دوست شاعرمان می خوانیم، دو رباعی در حال و هوای شعر طنز است و یکی دیگر یعنی شمارۀ دوم به نام گمراه، حال و هوایی جدی دارد. تفاوت سطح میان دو رباعی طنز با این یک رباعی کاملاً آشکار است. گویی شاعر در رباعی های اول و سوم، بیشتر به تفنن پرداخته است اما در دومی شاهد چهرۀ شاعرانه و واقعی او هستیم. در رباعی های طنز، وابستگی معنایی به بیت اخر بسیار مشهود است. بخصوص این ایراد در رباعی آخر آشکارتر است. در این رباعی اصلاً می توان یکسره بیت نخست را حذف کرد و هیچ ایراد و اشکالی هم در شعر ایجاد نشود.ضمن اینکه شاعر در این دو رباعی سعی نکرده است از زبان استفاده ای هنرمندانه کند. ایجاد تناسب های آوایی یا معنایی میان کلمات می توانست سطح این رباعی ها را با همین لحن طنزآمیزش بالا بکشد. شاعران طراز اول شعر طنز هم با وجود اینکه به سادگی و نمک شعر می اندیشیده اند از آرایه های ادبی غافل نبوده اند کمااینکه شعرهای ایرج را اگر با دقتی بیشتر بخوانید متوجه می شوید که او با وجود همه گونه استفاده طنازانه از زبان، از آرایه های ادبی و آراستن زبان غافل نیست. اما در رباعی دوم هشیاری در ایجاد تناسب آوایی و استفاده از صنایع ادبی، با ایجاد مقارنه ای میان ابیات باعث شده است که این سطح ادبی بالاتری داشته باشد. شاید اگر در رباعی اول به جای همدم آه که به هرحال معنایی مثبت از آن می آید، از ترکیباتی از قبیل باعث آه و مانند آن استفاده می کرد، شعر از این هم بهتر می شد.

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۱
علی روح افزا » سه شنبه 07 بهمن 1399
درود بر شما جناب شفاعی گرانقدر ، تازه متوجه شدم که بابت نقد زیبایتان تشکر نکرده ام ، با پوزش از تاخیر پاسخ ، پاینده باشید

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.