عالی در وابستگی، عادی در استقلال




عنوان مجموعه اشعار : ترانه (دیگه دیره!)
شاعر : سین. قاف


عنوان شعر اول : دیگه دیره!

قدر عشقو ندونستی
دیگه دیره، خیلی اَم دیر
یادته گذاشتی رفتی
تو دقایق نفسگیر

یادته رفتی و گفتی
که دیگه حسّی نداری
منو اینجا جا گذاشتی
با یه دنیا بیقراری
.
.
رفتی و دنیا سیا شد
کفترا از غصّه مُردن
بعد تو فقط کلاغا
واسه من خبر آوُردن

نمی دونی چی کشیدم
وقتی عکساتو می دیدم
من همون روزی که رفتی
به ته دنیا رسیدم
.
.
دیگه دیره، خیلی دیره
چون یکی جاتو گرفته
یه نفر که تو سیاهی
مونده با من و نرفته!


سین. قاف
مرداد 97
نقد این شعر از : امیرعلی سلیمانی
در این یادداشت نگاهی خواهیم داشت به اثری با شکل رایج ترانه امروز، و صد البته که باید اندکی هم در مورد ترانه اندیشید، اینکه چه راهی طی شده تا امروز این قدر آثار با زبان شکسته به صورت مکتوب ارائه می شود و چه بسا نسبت به ترانه های اجرا شده در بازار موسیقی بهتر است اما همچنان در دفتر شعر شاعرها باقی می ماند.
هر چه هست از اقبال ترانه سرا بودن در دهه های اخیر می آید، در گذشته که تکلیف مشخص بود، بر ملودی آهنگساز کلامی توسط ترانه سرا ساخته می شد و همراه با موسیقی آهنگساز و صدای خواننده قطعه ای را تشکیل می داد، اما امروز تمیز دادن آثار حوزه محاوره کار راحتی نیست.
به باور من آثاری مشابه اثر (دیگه دیره) را مادامی که با موسیقی اجرا نشوند نمی توان ترانه نامید، و از آن جا که در شعر بودن این آثار نیز تردید بسیار هست به نظرم بهترین نام (پیشنهادی برای اجراست). و البته امروزه به خصوص در میان جوانان این پیشنهاد ها بسیار زیاد است و بعضا کتاب هایی را با همین منطق به چاپ می رسانند. حال این که اصلا غایت ترانه چاپ شدن در کتاب نیست و باید در بستر دیگری عرضه شود. شعر و ترانه دقیقا مثل داستان و نمایشنامه اند داستان مستقلا منتشر می شود، اما نمایشنامه جزیی از یک اثر هنری با عنوان تئاتر است. شاید نمایشنامه ها امروزه چاپ هم بشوند اما اولویت عرضه آن ها قطعا چاپ نیست. در ترانه هم همینطور است. در نگاه من تنها چاپ و عرضه مکتوب ترانه ها وقتی شیرین است که مجموعه آثار اجرا شده یک ترانه سرای مطرح و پر مخاطب باشد و این کتاب صرفا یادآوری خاطرات شیرین آن قطعه ها باشد، چرا که در نمایشنامه و فیلمنامه هم همینطور است. اصغر فرهادی ابتدا درباره الی را می سازد و بعد که مخاطب مخاطب فیلم شد فیلمنامه اش را هم منتشر می کند و مورد استقبال قرار می گیرد. با این توضیحات می خواهم به ترانه ساز و پیشنهاد دهنده عزیز عرض کنم که بستر اصلی عرضه این اثر موسیقی ست.
در نقد چنین آثاری هم عموما مشکلات زیاد است، با عینک نقد شعر اگر به این آثار نگاه کنی به شدت ساده انگاری دارند و اتفاقات در اوج سادگی ست و بعضا وزن و قافیه هم لنگ می زنند(البته مشخصا منظورم این اثر نیست)، من مدت هاست یاد گرفته ام در نقد ترانه آن عینک را کنار بگذارم و با مولفه های ترانه اجرایی به این آثار نگاه کنم، آن موقع نه تنها ضعفی در کار نمی بینم، بلکه این اثر و آثاری مشابه این نشان دهنده درک درست نویسنده نسبت به ترانه امروز است. همه چیز در سادگی اتفاق می افتد و اتفاقا این اگر با سلامت زبان و روایت همراه باشد امتیاز بزرگی برای ترانه است.
در اثر (دیگه دیره) استفاده از کلام شکسته و محاوره همراه با اصطلاحات عامیانه به خوبی اجرا شده است بند سوم بند درخشان کار است و به نظرم شاعر باید در سرودن سایر بندهای این شعر هم به بند سوم مراجعه کند زیرا به باور من غایت سادگی برخورداری از کشف ساده است، کشف ساده و زیبا حالا چه در بستر زبان باشد چه تصویر سازی کمک کننده است و این اتفاق در بند سوم افتاده. ایرادات زبانی هم کمابیش وجود دارد مثلا در بند چهارم تطابق زمانی فعل در مصرع اول و دوم وجود ندارد،
نمی دونی چی کشیدم
وقتی عکساتو می دیدم

باید بشود
نمی دونی چی کشیدم
وقتی عکساتو دیدم

یا
نمی دونی چی می کشیدم
وقتی عکساتو می دیدم

البته که وزن به هم می ریزد اما نویسنده باید راهی برای آن بیابد، البته ممکن است برای نویسنده این سوال پیش بیاید که در ترانه امروز ایرادت بسیار واضح تر هم وجود دارد و البته که مخاطب هم آن را می پسندد و در جواب این نکته باید عرض کنم متاسفانه دقیقا همینطور است. اصلا نمی توان با معیار مشخصی در این حوزه جلو رفت، چرا که تمرکز موسیقی به خصوص موسیقی پاپ با ملودی و صدای خواننده است و ترانه نقش ویژه ای را در این تیم ایفا نمی کند، در نتیجه کلام روز به روز بی اهمیت تر می شود و تنها برای همراهی با ملودی استفاده می شود.
امیدوارم آثار درخشانی را از نویسنده عزیز در بستر موسیقی بشنویم.

منتقد : امیرعلی سلیمانی

شاعر، منتقد و ترانه‌سرا/ متولد 14 آذر 1370/ دانشجوی دکتری زبان شناسی/ متولد صحنه/ مدیر مسئول نشر نزدیک‌تر



دیدگاه ها - ۱
سین. قاف » یکشنبه 18 خرداد 1399
از نقد و نظرات شما استفاده کردم جناب سلیمانی...و از شما سپاسگزارم.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.