فصل شکفتن




عنوان مجموعه اشعار : برای خائیز _ و تو _
شاعر : سید عارف مرتضوی


عنوان شعر اول : خائیز
از گفتن احساس خود پرهیز کردی
فصل شکفتن را چرا پاییز کردی؟
این جنگل افسرده را با یک اشاره
آتش زدی ویران ترین خائیز کردی
ابهام یعنی گاه ماندی گاه رفتی
دلشوره ها را از خودت لبریز کردی
در واقعیت سایه ای در آفتابی
یعنی وجودت را خیال انگیز کردی
من دولت مستعجلی دارم که عمریست
سر نیزه های کودتایش تیز کردی
حسن ختام شعر در چشمم هویداست
چشمی که بیناییش را ناچیز کردی

عنوان شعر دوم :


عنوان شعر سوم :
نقد این شعر از : مهدی بهار
در بررسی غزل عارف مرتضوی ، شاعری که کمتر از یک سال است قلم به دست گرفته و به گفته ی خود با وزن و فرم و ... آشنایی تخصصی ندارد ، نکته مثبت این است که با غزلی روبرو می شویم که از نظر فرمی هیچ اشکالی ندارد.و این نکته بیانگر آن است که شاعر جوان ذوق و آشنایی ذاتی با شعر دارد.
و این امتیاز به منتقد شعر وی اجازه می دهد تا دقیقتر به اصل غزل پرداخته و گاه ِ نقد خود را به افاعیل عروضی و توضیح قالب مختص نکند.

" از گفتن احساس خود پرهیز کردی
فصل شکفتن را چرا پاییز کردی؟ "

در بیت اول غزل ، با غزلی روبرو هستیم که زبان روانی دارد.و می تواند نوید غزلی خوب را به مخاطب بدهد.تناسب ِتضاد ساده ی "فصل شکفتن"( به جای بهار) و "پاییز" نکته خوبی ست اما می شد از "پرهیز از گفتن احساس" کارکرد قویتری گرفت.
اما درست در بیت دوم، جایی که شاعر میخواهد ارادت خود را با آوردن نام "خائیز" به این مکان نشان دهد آن ارتباط ساده ی مصاریع بیت اول کمرنگ تر میشود:

" این جنگل افسرده را با یک اشاره
آتش زدی ویران ترین خائیز کردی"

قبل از ادامه ی نقد نکاتی در مورد غزلهای تقدیمی و اسامی خاص و استفاده از آنها در شعر قابل ذکر است که به آن می پردازیم:
در اشعار این‌چنینی شاعر میخواهد احساس و ارادت خود به آن مکان خاص را نشان دهد و با توصیف زیبایی ها یا ناراحتی خود از اتفاق تلخی که برای آن افتاده مخاطب شعر خود را آگاه کرده و حس مشترکی ایجاد کند.که این اتفاق بایست در کل شعر بیفتد.و این امر صرفا با آوردن نام آن ممکن نیست.

* منطقه گردشگری خائیز ، منطقه ای خوش آب و هوا در شهرستان تنگستان استان بوشهر است. که متاسفانه در خرداد ماه گذشته(۱۳۹۹) دچار آتش سوزی شد.

این زیرنویس میتواند مخاطب را پس از خواندن شعر با خائیز آشنا کرده و او را به دوباره خواندن شعر وادارد تا ارتباط خائیز را با شعر بیشتر درک کند.
اتفاقی که در این شعر نمی افتد و شاعر تنها در همین بیت آن هم به شکلی ضعیف و گذرا به نام آن اشاره کرده و گذشته است.

حرف شاعر در
"این جنگل افسرده را با یک اشاره
آتش زدی" تمام می شود.و "ویرانترین خائیز کردی" نه زیبایی ئی به بیت میبخشد، نه مخاطب را متوجه خائیز می کند.
انگار این قسمت صرفا برای پرکردن وزن آمده است.مخصوصا صفت ویرانترین.
ویرانترین خائیز زمانی میتواند مورد استفاده قرار بگیرد که بین چند خائیز بخواهیم مقایسه انجام بدهیم.درحالی که خائیز اسم خاص بوده و یک خائیز بیشتر نداریم.

" ابهام یعنی گاه ماندی گاه رفتی
دلشوره ها را از خودت لبریز کردی

در واقعیت سایه ای در آفتابی
یعنی وجودت را خیال انگیز کردی "

در این دو بیت مصرعهای فرد مصرعهایی خوب هستند که می شد با پاسخی خوب در مصرعهای بعدشان ، ابیات زیبایی رقم بخورد که این مهم اتفاق نیفتاده و شاعر سرسری از این ابیات گذشته و ارتباط افقی ابیات بسیار ضعیف و سطحی می باشد.
ضعف تالیف "دلشوره ها را از خودت لبریز کردی " که به جای : خودت را لبریز از دلشوره کردی، یا حذف رای مفعولی در بیت بعد "کودتایش تیز کردی" گواه بی دقتی شاعر در این غزل می باشد.

غزل قبلی که از ایشان خوانده بودم، غزلی روان و صمیمی و خوب بود که برآمده از جوشش بی پیرایه ی شاعر بود.اما این غزل شاعر سعی کرده با کوشش خود دست به آفرینش بزند که این اتفاق باعث شده هم از نظر زبانی هم از نظر فرمی و هم محتوایی با غزلی ضعیف روبرو باشیم.

عارف مرتضوی هنوز جوان است و در ابتدای راه و با غزل قبلی خود نشان داده که میتوان غزلهای خوبی در آینده از او خواند.
اما به شرطی که بداند شاعری تنها بداهه گویی نیست و نیاز به مطالعه اشعار دیگر شعرا دارد و با دقت و بازنویسی های مکرر شعر خود این مهم را رقم بزند.
با آرزوی موفقیت برای این شاعر جوان

منتقد : مهدی بهار

متولد هفتم تیرماه۱۳۵۹ شاعر،ترانه سرا ، منتقد ، ویراستار و خواننده شروع فعالیت ادبی از سال ۱۳۷۷ کارشناس ادبیات



دیدگاه ها - ۲
سید عارف مرتضوی » پنجشنبه 26 تیر 1399
سلام به شما استاد عزیز اول اینکه ممنونم از نقد بسیار خوب شما در مورد بیت دوم بگم که من خواستم از کلمه خائیز استفاده نمادین کنم اما توجه نکردم که باید اطلاعاتی در موردش به مخاطب بدم بیت آخر هم اینکه من پرسیدم از خیلی ها که در حوزه ادبیات بودند این رو دریافت کردم که در شیوه بلاغی نیازی نیست از رای مفعولی استفاده بشه در حال از شما بسیار سپاسگزارم
بهنام دانش » پنجشنبه 12 تیر 1399
سلام.عارف جان غوغا کردی..عالی بود:)خوشحالم به پیشنهاد من گوش کردی و اومدی اینجا ...+خاییز منطقه یگردشگری استان کهگیلویه و بویر احمد واقع در کهگیلویه ی بزرگ در حوالی شهرستان بلاد شاپور ،دهدشت می باشد.با تشکر

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.