عصاره ی ادبی




عنوان مجموعه اشعار : _
شاعر : فردین اَروانه


عنوان شعر اول : _
با یاد تو زنده مانده تنها ، دل من
خالی شده خانه از تو ، اما دل من...
با این همه درد کهنه و زخم عمیق
شاید نکشد به صبح فردا دل من

#فردین_اَروانه

دردم همه دوری است و درمان ، دفتر...
غم های مرا خریده بر جان، دفتر
از اشک من آنچنان پر است اوراقش
انگار که مانده زیر باران، دفتر

#فردین_اَروانه

عنوان شعر دوم : _
_

عنوان شعر سوم : _
_
نقد این شعر از : مهدی بهار
قرنهاست که انسان در جهان هنر و ادبیات به وقت و زمان مخاطب احترام گذاشته است و عده ای از هنرمندان ( در اینجا شعرا ) تمام تلاش خود را کرده اند تا بتوانند با کم گویی و گزیده گویی پیام خود را با حداقل کلام به مخاطب انتقال دهند.
برای همین است که در ادب ما دوبیتی و رباعی،در شرق دور هایکو و در اروپا شعر طرح مطرح شد و همگی طرفداران ویژه و پرو پاقرص خود را دارند. شاید اصل انتخاب شاه بیت بهمین خاطر بوده است که مردم توان یا حوصله ی بخاطر سپردن کل یک غزل یا قصیده را نداشته اند و با انتخاب شاه بیت لذت کل آن شعر را برای خود تکرار و یادآوری و بازآفرینی میکنند.
آنچه که بخصوص در عصر حاضر برای مخاطب پر مشغله و کم حوصله ی ادبیات مطرح است اینست که بتواند در زمان کم همان لذت عمیق و بزرگ که قدما از مثنوی و قصاید بلند میبردند از شعری موجز و کوتاه ببرد.
برای این اتفاق شاعر امروز بایست بتواند عصاره ی اندیشه ای که در تصاویر ابیات یک غزل موجود است را گرفته و آن را در یک رباعی و یا دوبیتی ارائه دهد.
فردین اروانه که به تازگی به نوشتن رباعی روی آورده است باید این اصل را در نظر بگیرد که تمامی کلمات باید ایفاگر نقش کامل خود در رباعی باشند و حداکثر کارکرد را در چهار مصرع بتوانند ارائه کنند.
رباعی اول:

با یاد تو زنده مانده تنها ، دل من
خالی شده خانه از تو ، اما دل من...
با این همه درد کهنه و زخم عمیق
شاید نکشد به صبح فردا دل من

در رباعی هر مصرع پله ای ست ما را به سمت پله ی بالاتر میبرد و باید از ابتدا مضمون و تصویر هرکدام پایه ی مصرع دیگر باشند تا مصرع چهارم که بایست تصویر و پیام آن مخاطب را شگفت زده کند و اتفاقی بزرگ را رقم بزند.

از دیدگاه تناسب کلمات و فضا ، در این رباعی تناسب رعایت شده است.اما مصاریع نتوانسته اند تصویر را به جلو ببرند و توضیح واضحات تکراری در این مصرعهای رباعی اتفاق افتاده است. و اتفاق مصرع چهارم اتفاقی نیست که ضربه لازم را داشته باشد و مخاطب را شگفت زده کند.
وقتی شاعر بر کلام مسلط است و وزن را به خوبی میشناسد باید توانایی استفاده از کلام را در تلفیق معانی واژگان استفاده کند و از مضمونی تکراری با استفاده از فنون ادبی و آرایه های زیبای مرتبط تصویری جدید بیافریند.
صحبت این نیست که درباره ی دوری و دل و غم دل حرف نزنیم!
باید نوع نگاه و و زاویه دید را تغییر داد و دست به آفرینشی جدید در روایت زد.بقول حضرت صائب:
یک عمر می توان سخن از زلف یار گفت
در بند آن مباش که مضمون نمانده است

شاید اگر در مصرع سوم به جای:

بااینهمه درد کهنه و زخم عمیق

آن جای خالی شده مصرع دوم با توضیح یا تصویری دیگر به عنوان ابزار زخم زننده ای یاد می شد، ارتباط بیت بالا با مصرع چهارم قویتر می شد و رباعی بهتری شاهد میبودیم.
در کل مشکل بزرگ این رباعی بی تصویر بودن آن است.
تنها در مصرع دوم تصویر خانه ای خالی از دوست آمده است که آن هم تصویری معمولی است و حرفهای بقیه مصرعها فقط آن تصویر را توضیح داده اند.

رباعی دوم:

دردم همه دوری است و درمان ، دفتر...
غم های مرا خریده بر جان، دفتر
از اشک من آنچنان پر است اوراقش
انگار که مانده زیر باران، دفتر

در این رباعی نیز بیت اول خالی از تصویر است و اتفاق خاص و تصویری شاعرانه اتفاق نمی افتد و خالی از خیال به بیت دوم میرسد.که تصویر دفتری زیر باران اشک را نشان می دهد.اما باز این تصویر تصویر نوینی نیست و اتفاق جدید و عجیبی در رباعی رقم نمیخورد.
استفاده از صنایع ادبی تکنیکی ست که میتواند به کمک شاعر بیاید و رباعی وی را از سادگی و معمولی بودن نجات دهد.شاید با استفاده از صنعت تشخیص و جانبخشی به دفتر ، می شد عمق بیشتری به این رباعی داد.

نمیشود تنها با استفاده از آرایه تناسب و بدون تصویر و ایهام و جناس و پارادوکس و ... رباعی را رباعی دانست.
امیدوارم که رباعی های جدید فردین اروانه با استفاده بیشتر و تصویرسازی های جدید غنی تر بشود و ما شاهد رباعی های زیبایی از ایشان باشیم.

منتقد : مهدی بهار

متولد هفتم تیرماه۱۳۵۹ شاعر،ترانه سرا ، منتقد ، ویراستار و خواننده شروع فعالیت ادبی از سال ۱۳۷۷ کارشناس ادبیات



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.