اهمیت پایان بندی در قطعه سرایی




عنوان مجموعه اشعار : مجموعه شعر۹
شاعر : مریم خان آبادی آرانی


عنوان شعر اول : -
گمان کردی سقوط تو از این بام
گناه نردبان های بلند است؟

حسابت راستی ای فاتح بام!
بگو بانردبان ها چند چند است؟

سرت این روزها بالای بالاست
گرفتاری ودستت بند بند است

نهایت ماه زیبا روی دستت
نگین روشن یک دستبند است

کمی پایین تر اما شانه ای هست
که جا پای تو بر آن نقشبند است

اساسا حال این شانه گرفته
دقیقا جای پایت دردمند است

عنوان شعر دوم : -
-

عنوان شعر سوم : -
-
نقد این شعر از : آرش شفاعی
شعر کوتاهی از خانم خان‌ آبادی ارانی نشان دهندۀ تجربۀ او در حوزۀ سرودن است. یکی از ظرفیت‌های خوب شعر فارسی که در سال‌های اخیر کمتر مورد توجه شاعران بوده است، قطعه و قطعه‌سرایی است و این شاعر با همین شعرش نشان داده است که به این ظرفیت آگاهی دارد و شاید در آینده، بخواهد در این حوزه بیشتر و بهتر شعر بگوید. اگر معروف‌ترین و ماندگار‌ترین قطعات شعر فارسی را بخوانیم، می‌بینیم بیشتر آنهایی شبیه به همان ژانری هستند که ادبیات قدیم به عنوان ادبیات اندرزی رایج بوده است. چیزی شبیه همان حکایت‌های کوتاه که در نثر نیز رایج بوده و اگر باز با دقت بیشتری به این شعرها توجه کنیم می‌بینیم بیشترین هنرمندی شاعرانش در پایان‌بندی قطعه متجلی بوده است. همان‌گونه که در دیگر قالب‌های شعر کوتاه مانند رباعی، بیت آخر اهمیتی حیاتی داشته است و اصولاً رباعی را براساس ظرفیت و قدرت بیت دوم می‌سروده‌اند و می‌سرایند، در قطعه نیز آنچه باعث قدرت یافتن و قوام گرفتن شعر است، انرژی و توانایی شاعرانه‌ای است که در بیت آخر آزاد می‌شود. اگر بیت اخر یک قطعه به اندازۀ دیگر ابیات دارای استحکام باشد؛ کافی نیست بلکه باید این پایان‌بندی بتواند سرنوشت شعر را هم تعیین کند و آن را به مسیری ببرد که شاعر با یک جمع‌بندی، نتیجه‌گیری یا ارائۀ یک تصویر و یا بیان شاعرانه اما غافلگیرکننده، مخاطبانش را به لذت هنری برساند و شعر را در ذهن و ضمیرشان ثبت کند. به نظر می‌رسد این اتفاق در قطعۀ سرودۀ شما روی نداده است و نه تنها بیت آخر قدرتمندتر از بیت‌های دیگر نیست بلکه اصولاً با لحن طنز بی‌دلیلی که به خود گرفته است، ارزش هنری و زبانی بیت‌های دیگر را نیز پایین می‌آورد. البته منظور من این نیست که طنز باعث نزول شعر می‌شود، بلکه معتقدم اگر شاعر از ابتدای شعر فضای لازم برای پایان‌بندی طنزآمیز شعر مهیا می‌کرد، شعر خوبی هم می‌شد اما این اتفاق در شعر نیفتاده است و به همین دلیل فکر می‌کنم این پایان‌بندی، به سود شعر تمام نشده است.

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.