باخته‌ها!




عنوان مجموعه اشعار : تدفینِ یاخته ها
شاعر : امیررضا مشک بید حقیقی


عنوان شعر اول : تدفینِ یاخته ها
من در خاکِ دفن یاخته هایم مردم
قبری یافتم و در یافته هایم مردم
.
فرشِ پهنِ دشتِ پستی های بی رنگ
نقشی بافتم و در بافته هایم مردم
.
سهمِ نور روشنی بر پرده ی طاغیِ شب
حجمی تافتم و در تافته هایم مردم
.
چون ابریشم پیله کرده بر شاخِ تنم
جسمی ساختم و در ساخته هایم مردم
.
با پاییز قماری کردم بر حجمِ سبز
برگی باختم و در باخته هایم مردم
.
میوه های کالم زیرِ زمین خاک شدند
بذری کاشتم و در کاشته هایم مردم
.
پژمرده شدم آه! دگر آبی ندهیدم
من در راهِ دفن یاخته هایم مردم

عنوان شعر دوم : .
.

عنوان شعر سوم : .
.
نقد این شعر از : امیرعلی سلیمانی
در این یادداشت نگاهی خواهیم داشت به غزلی از شاعر نوجوان جناب امیررضا مشک بید حقیقی، همین که نوجوانی در این سن تا این حد پیگیر و البته پرسشگر در پی یافتن رمز و راز سرودن است جای تحسین دارد، از سوالاتی که در پایان شعرش پرسیده است اینگونه می‌فهمم که شاعر نوجوان ما که کمتر از یکسال هم سابقه سرودن دارد بیش از خود شعر درگیر نوآوری و البته کلنجار رفتن با وزن و قافیه است.
پس می‌خواهم همین ابتدا توصیه‌ای به امیررضای عزیز داشته باشم، وزن و قافیه لوازم شعرند و اصل ماجرا جای دیگری اتفاق می‌افتد. اینکه ما بر اساس چه وزن عروضی شعر بنویسم در حقیقت امتیاز بزرگی برای ما به همراه ندارد، بسیاری از غزل‌های مطرح و شناخته شده در ادوار مختلف شعر فارسی بر وزن‌های بسیار متداول نوشته شده است، اما به سبب درونمایه و همچنین انسجام بیرونی و درونی ماندگار شده‌اند. شاعر باید هر چه سریع‌تر از این مرحله عبور کند، مرحله‌ای که در آن نوشتن بر پایه وزن و قافیه اتفاق می‌افتد، غفلت از محتوا ثمره‌ی همین توجه ویژه است، در معدود کارگاه‌هایی که تا امروز برگزار کرده‌ام وقتی به قسمت آموزش وزن و قافیه می‌رسیم به هنرجویان محترم می‌گویم که بعد از مدت کوتاهی تمرین باید دوستان بدون دغدغه داشتن در این مورد صرفا به محتوا بپردازند، باید توانایی موزون فکر کردن پیدا کنند، وقتی شما موزون فکر کنید اصلا برایتان دغدغه اختیار و درست و غلطی وزن پیش نخواهد آمد.
در مورد غزل دوست شاعرمان باید بگویم قافیه غلط است، طبق نکته‌ای که خودشان در قسمت پیام شاعر درج کرده‌اند ما در مورد قافیه قاعده قافیه این نکته را داریم که بعد از مصوت پایانی باقی صامت‌ها باید مشترک باشند پس باخته با ساخته و شناخته و فاخته و آخته و یاخته و ... می‌تواند قافیه باشد و ایضا تافته و بافته با هم و کاشته با داشته و ... و این‌ها با هم قافیه نمی‌شوند.
در مورد وزن هم بگویم که شاید با تقطیع وزنی که این غزل دارد درست از آب در بیاید اما نه تنها کمکی به موزون بودن کلام نمی‌کند بلکه ممکن است مخاطب را در خوانش نیز به مشکل بیندازد. وقتی شاعر می‌تواند شعری بر وزن (مفعولن مفعولن مفعولن مفعولن) را خوش آهنگ بداند که دست کم کلمه با پایان یافتن رکن به پایان برسد.
من در خاکِ دفن یاخته هایم مردم
فقط همین مصرع که اتفاقا مصرع اول شعر است مثال می‌زنم اگر وزن مدنظر شاعر را ملاک قرار دهیم تقطیع کلمات بر پایه وزن به این شکل در خواهد آمد.
من در خا/ کِ دفن/ یاخته‌ها/ یم مردم
نگاه کنید برای خوانش درست بر پایه وزن چقدر همه چیز به هم ریخته ها و ما باید کلمات را کوتاه و بلند بخوانیم تا وزن به دست بیاید. اینجا کاری به درستی و غلطی وزن ابدا ندارم، ولی بسیار وزن نارسا و نازیبا می‌شود.
در مورد محتوا با توجه به تمرکزی که شاعر بر رعایت وزن و قافیه داشته تقریبا مجالی برای مضمون پردازی درست نداشته است، گویا کلمات برای وزن و تناسب با قافیه آمده‌اند.
میوه های کالم زیرِ زمین خاک شدند
بذری کاشتم و در کاشته هایم مردم
در این بیت حرف زیبایی زده شده است هر چند باز هم وزن مخل خوانش است. برای آهنگین بودن انتخاب وزن قدم اول است تصور کنید مصرع دوم این شعر را این‌گونه بخوانیم.
کاشتم بذری و در کاشته‌هایم مُردم
بسیار موزن و زیبا می‌شود در وزن فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن.

در پایان به شاعر عزیز توصیه می‌کنم حالا که در ابتدای راه قرار دارد بر وزن‌های ساده‌تر با قافیه‌های ساده‌تر تمرین کند تا بتواند قدرت مضمون‌نویسی خود را بالا ببرد.

منتقد : امیرعلی سلیمانی

شاعر، منتقد و ترانه‌سرا/ متولد 14 آذر 1370/ دانشجوی دکتری زبان شناسی/ متولد صحنه/ مدیر مسئول نشر نزدیک‌تر



دیدگاه ها - ۲
امیررضا مشک بید حقیقی » دوشنبه 13 مرداد 1399
ممنونم آقای سلیمانی بابت آموزش هایتان. من تا الان فکر میکردم اگر بر پایه عروض وزن درست باشد دیگر مشکلی نیست و اصلا به خوش آهنگی توجه نکرده بودم. اگر فرصت یافتم حتما به پیشنهاد شما بعنوان تمرین عمل خواهم کرد و ممنونم بابت وقتتون.
امیرعلی سلیمانی » دوشنبه 13 مرداد 1399
منتقد شعر
سلام دوست شاعر من، بر پایه عروض درست بودن صرفا برای گریختن از انتقاد در خصوص ایراد وزنی کافی‌ست، هدف ما از موزون نوشتن آهنگین بودن است، می‌خواهیم با آهنگین بودن به موسیقی شعرمان کمک کنیم، امیدوارم که موفق باشی

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.