نگاهی به جهان شعری میلاد عرفان‌پور / رضا قنبری شاعر و منتقد ادبی



نگاهی به جهان شعری میلاد عرفان‌پور

رضا قنبری، شاعر و منتقد ادبی

میلاد عرفان‌پور از آن دست شاعرانی‌ است که همه نوع موضوعی در دنیای شعری‌اش دیده می‌شود، از غزل عاشقانه و دوبیتی عاشقانه تا غزل و دوبیتی دغدغه‌مند و دارای ایدئولوژی درباره مسائل اجتماعی داخلی و مسائلی چون جنگ و فلسطین و غیره. شعر برای او مانند زنده‌یاد طاهره صفارزاده و زنده‌یاد سیدحسن حسینی "یک رسانه اجتماعی-هنری" برای بیان دنیای ذهنی است. آنچه درک و باورهای اجتماعی و دینی اوست در قالب یک نوع تصویرگری  و یک نوع بازاندیشی به طور مستقیم به نوشتارش ورود می‌کند و در قالب تصویر و استعاره و به‌خصوص تشبیه خودش را به رخ می‌کشاند:
"بیزارم از این زندگیِ سودایی
 از این‌همه دلبستگیِ دنیایی
ای کاش دلم خوشه‌ای از گندم بود
در دست گرسنگان افریقایی".

اندیشیدن به زوایای زندگی و همچنین به باورهای شخصی و اجتماعی او، و ورود مستقیم این فکرها و حس‌اندیشی‌ها به شعرش او را جزو شاعرانی قرار می‌دهد که شعر را صرفاً یک مکانیسم هنری و یک امر زبانی نمی‌دانند بلکه شعر برایشان "یک رسانه خوب و پرمخاطب است" تا با آن، در شکلی هنری و زیبا، نگره‌ها و سویه‌های فکری را به مخاطب برساند. با این حساب، او به نوعی ادامه همان نگاهی‌ست که سابقه طولانی در ادبیات فارسی دارد: حکمت‌آموز بودن شعر، و اندیشه و باور را در قالب شعر بیان کردن.  در تاریخ شعر فارسی کم نداشته‌ایم شاعرانی که با شعر اقدام به حکمت‌آموزی و بیان فکر و بیان ایده می‌کردند که نمونه‌های خوب و خاصش سعدی و عطار و جامی و برخی اشعار بیدل دهلوی است.

اشعاری مثل شعر زیر از او نمونه‌ای از همین توضیحاتی‌ست که ارائه شد؛ شعری که در آن بیان یک نگره و دغدغه‌ی ذهنی، در قالبی موزون و با تصویرگری کلامی رخ داده است تا عمیق‌تر و بیشتر با مخاطب ارتباط بگیرد؛ یعنی بیان دید و نکته و موضوعی با شعر که در ذهن مخاطب بیشتر رسوخ کند؛ همان فرآیند حکمت‌آموزی در شعر:
"...هر طرف نعش طفلی افتاده است
    دل من کودکستان است
   آی دنیا نگاه کن! دل من
   مثل این خانه‌ها ویران است
  مثل آن مادر پسرمُرده
 زلفِ لالای‌اش پریشان است
دل من بس که خون از او رفته است
زرد مانند برگ‌ریزان است
نیست باریکه‌ای غریب... ببین
غزه دیگر برای من جان است..."

البته با اینکه بیشتر شعرهای عرفان‌پور، دغدغه‌مند و ایدئولوژیک و پیرو حکمت‌آموزی است اما به مسئله مهم زبان نیز توجه دارد و زبانی نسبتاً پویا را در برخی کارهایش می‌توان دید. او از آن دست شاعرانی‌ست که از زبان صرفاً استفاده ابزاری نمی‌کند بلکه در برخی اشعارش با زبان و همچنین درونۀ زبان، ساخت و ساز زبانی می‌کند؛ ترکیب‌سازی و تصویرسازی‌هایی در برخی شعرهایش وجود دارد که فراتر از زبان روزمره و مصرفی است و منجر به خلق یک ساختمان زبانی نو می‌شود:
"...شهابیم و پیغامی از صبح داریم
    که شب حرص دارد به تاراندن ما
    شُکوهِ حیاتیم و این مرده ماران
    ندارند قدرت به میراندن ما
   شهادت بده ای شهادت که بودیم
  غریبیم و با تو شناساندنِ ما
  برو جوهر از خون بیاور که سخت است
 به دنیای امروز فهماندنِ ما".
 
او به خلاف بیشتر شاعران امروزی که رو به سوی ساده‌نویسی افراطی و غیرهنری کرده‌اند، اندیشه و ایدئولوژی‌اش را در قالب یک زبان پویا که تا حدی از زبان مصرفی روزمره فاصله می‌گیرد و با ساختن تصویر و تشبیه، برون‌ریزی می‌کند و این یکی از وجوه تمایز شعر او با بسیاری از شاعران جوان امروزی است که نوشتارشان بسیار ساده و چیزی شبیه حرف زدن است!؛ در عین حال حکمت‌آموز بودن و باورمندی در شعر، شعر او را مانند برخی از شاعران به وادی سخن موزون نوشتن! نکشانده بلکه او با توجه به کار زبانی و سعی به ساختن زبانی سوای زبان مصرفی، در بخش زیادی از اشعارش، شعر به مفهوم عمیق و هنری‌اش خلق می‌کند، شعری که همزمان با اندیشه‌مندی و ایدئولوژی داشتن، به اتکای بهره‌ی مناسب از تصویرسازی و ترکیب‌سازی و همچنین استعاره و تشبیه، غنا و ارزش ادبی-هنری دارد:
"سفر بسیار کردم تا رسیدن را بیاموزم
 زمین خوردم که روزی پر کشیدن را بیاموزم
از این شب‌های دوری رو به صبح روشنی دارم
که جای خواب دیدن، خوب دیدن را بیاموزم
خدایا حکمت دل بستن‌ام را دیر فهمیدم
مُقدر کرده بودی دل بریدن را بیاموزم
من و این روح ناآرام و این از خود رَمیدن‌ها
الهی رمز و رازِ آفریدن را بیاموزم".   

 دنیای شعری دغدغه‌مند میلاد عرفان‌پور در بیشتر موارد درون ظرف زبانی نو و خارج از زبان مصرفیِ روزمره برون‌ریزی می‌کند (هرچند شعرهایی نیز دارد که کمتر بار ادبی و بیشتر بار رسانه بودن برای بیان دغدغه‌هایش را دارد). او در مواقع زیادی به اتکای ساختن ترکیب و به کارگیری به‌جای استعاره و تشبیه و تلمیح، شعر به مفهوم واقعی تولید می‌کند؛ شعری که همزمان در مقام یک رسانه‌ی اجتماعی و یک هنر کلامی خودش را به مخاطب نشان می‌دهد.      


نویسنده : رضا قنبری

ارسال کننده مقاله : رضا قنبری
دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.