تا ارتفاع شعر




عنوان مجموعه اشعار : .
شاعر : محمدحسین امیری


عنوان شعر اول : بی قرار
منم همان که برایت درانتظار نشسته
چه بی قرار پس از تو سر قرار نشسته

پرنده ای که رها کرد کوچ‌ را دل من بود
که روی شاخه سرد تو از بهار نشسته

بیا که دانه به دانه بگویم از غم دوری
که راز های مگو در دل انار نشسته

بتاب بر ظلماتم که آفتاب سرشتی
منم زمین که به شوق تو در مدار نشسته

قسم به "عکس دوتاییمان" نرفته ای از یاد
به روی خاطره هامان اگر غبار نشسته

چه میکند نفست ای نسیم روح فزایم
به شمع بی تپش بر سر مزار نشسته

دلم کنار تو مانده هنوز هم که هنوز است
هنوز عاشق تو بر سر قرار نشسته



عنوان شعر دوم : .
.

عنوان شعر سوم : .
.
نقد این شعر از : محمّدسعید میرزائی
سلام و درود بر شاعر گرامی محمّدحسین امیری عزیز
غزل ارسالی تان را به خوانش می نشینیم. جوان هستید و زبان ساده و صمیمی شعرتان امید تجربه هایی دیگر و روشن تر را می دهد. اما یادآوری من برای شما و دوستان جوان این است که شعر سن شناسنامه ای ندارد؛ ممکن است شاعری که کمربسته ی شعر باشد و با پشتکار سلوک شعری خود را ادامه دهد در هر سنی به تجربه هایی ماندگار برسد. فریب تشویق ها و نسبی گرایی ها و ساده نویسی و ساده انگاری را که باعث تنزّل تجربه های نسل تازه رسیده ی شعر امروز شده را نخورید. شعر ساحتی قدسی و بلند است زیرا با کلمه و کلام سر و کار دارد که آموخته ی الهی است؛ چنانکه در حدیثی آمده است: "شاعران شاگردان پروردگارند"
اما غزل شما را از بیت نخست باز میخوانیم: منم همان که به راهت در انتظار نشسته...
شاعر باید محورهای گفتمانی شعر را در زبان هر چه بیشتر تقویت کند؛ یکی از مهم ترین این محورها محور روانشناختی عاطفی است. در اینجا شاید اگر به جای "به راهت" "به شوقت" بود، تاثیرگذاری عاطفی شعر بیشتر می شد. هر چند شکل بیان و مضمون ساده است و بدعتی ندارد، اما خواندنی است و صمیمی و خوب.
مصراع بعدی البته بهتر است و در مجموع شروع مناسبی را برای شعر رقم می زند: چه بی قرار...
بیت دوم مضمون جالبی دارد و نشان از نگاه تازه ی شاعر دارد. این بیت روایتی در خود دارد که شایسته ی توجه است؛ اما در بیت بعد این مضمون رها می شود و "غم دوری" و "انار" می آید که البته این عناصر مضمونی به درستی و ظرافت پرداخت نشده اند؛ "انار" به چه چیزی باز می گردد؟ شاعر یا دل شاعر؟ اگر بخواهیم از منظر بلاغت قدیم به این بیت نگاه کنیم باید بگوییم "ضعف تألیف" دارد.
در نظر گرفتن صحت و درستی فعل های ترکیبی در زبان فارسی دری و خوشایند بودن آن ها در توفیق و استحکام زبان شعر بسیار مهم است. خصوصاً در بیت بعد: "در مدار نشستنِ زمین" چندان ترکیب سالمی نیست.
ترکیب "آفتاب سرشتی" سهل انگارانه به کار رفته است. "سرشت" حشو است و اضافی به نظر می رسد؛ شما می‌خواهید بگویید: تو آفتابی! بتاب...
در پرداخت مضمون چقدر باید سراینده دقت کند تا بتواند از یک مضمون ساده شعری به یادماندنی و تأثیر گذار بیافریند. در بیت بعد "دوتاییمان" باید به خاطر وزن مشدد خوانده شود که این خود گونه ای تحمیل خوانش شعر به لحاظ وزنی بر خواننده است و به سود شعر نیست مگر آنکه سراینده در مواردی تأکید خاصی را به لحاظ آوایی و آکسانی در کلام خود در نظر داشته باشد. البته "عکس دو تایی" المان نوی برای غزل شما محسوب می شود اما ای کاش مضمون "خاطره" هایی که بر آنها "غبار نشسته" نوتر بود یا به شیوه ای بدیع تر بیان و اجرا می شد.
در بیت بعد بیان در "شمع بی تپش..." به خاطر نوع ترکیب آفرینی شاعر تازه تر به نظر می رسد. اما "نسیم روح فزا" مناسب این بافتار نیست؛ مثلاً ترکیب "نسیم زندگی من" شاید بیشتر با عناصر بیت ارتباط برقرار می کرد.
و بیت پایانی نیز تأکید بر مضمون نخست است و شاید سراینده می توانست به پایان بندی مناسب تری برای غزل خود برسد. پراکندگی مضامین در این غزل خود از مواردی است که به بسیاری از آثار شاعران امروز آسیب زده است. منظور این نیست که غزل لزوماً روایی و داستانی باشد، غزل می تواند همانند غزلیات حافظ و سعدی و بیدل به تعبیر "پورنامداریان" فرمی "گسسته نما" داشته باشد؛ اما سراینده باید تأثیر روانشناختی عاطفی و ادراکی هر بیت را در فاصله ی مکث نسبی که میان هر یک از ابیات در غزل وجود دارد در نظر بگیرد تا در بیت بعدی بتواند مضمونی فراتر بیافریند و به ناحیه های بلندتر و مرتفع از دریافت شاعرانه دست پیدا کند. این رگه های رو به توفیق و پر امید البته در همین غزل نیز همانطور که اشاره شد وجود دارد. به هر حال شعرهای پویا و جوان شما را با تحسین لحظات خوب شعرتان باز هم تا بازخوانی های دیگر به انتظار می نشینیم.

منتقد : محمّدسعید میرزائی




دیدگاه ها - ۲
محمّدسعید میرزائی » پنجشنبه 20 اردیبهشت 1403
منتقد شعر
درود مؤیّد باشید
محمدحسین امیری » جمعه 20 بهمن 1402
عرض سلام و احترام خدمت استاد گرانقدر نکاتی که فرمایش کردید بسیار ارزشمند و مفید بودند ان شاءالله رعایت میکنم...

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.