حماس از روز اول با حسین و با شهیدان بود




عنوان مجموعه اشعار : .
شاعر : سید علی رضا حیدری خاکی


عنوان شعر اول : فلسطین
شهادت بود، عشقی بود، آخر شور ایمان بود
شهیدی را که روز مرگ خود لبهاش خندان بود

برای انقلاب مسجد الاقصیٰ است، این یعنی
حماس از روز اول با حسین و با شهیدان بود

پس از جنگ جهانی عهد با بین الملل پیچید...
دقیقا اولین روزی شکست عهد و پیمان بود

شده بین الملل سرپوش روی دیگ انسان‌پز
و اشخاصی که می‌سازند او را جُـمْله حیوان بود

تو انسانی‌ترین رسم بشر را بر جهان ماندی
و اسرائیل در حال بنای سقف عصیان بود

فلسطین! از تو می‌گیرند الگو نیک‌اندیشان
برای این که شور تو حسینی بود و یاران... بود

حکایت نیست آنچه تو برای ما نشان دادی
که غیرت از همان اول به خون تو به جریان بود.

بلخاب
1403/1/19
نقد این شعر از : انسیه موسویان
شاعر ارجمند، آقای سید علیرضا حیدری خاکی
درود بر شما
غزل ارسالی شما را که برای «فلسطین» سروده شده بود خواندم.
شناخت شما نسبت به اصول و مقدمات شعر کلاسیک مشهود است. این شناخت با توجه به سن و سال شما و تجربه‌ی کوتاه شاعرانه‌تان، امیدوارکننده است.
شعر شما را به لحاظ محتوا و مضمون می‌توان در گونه‌ی شعرهای پایداری و مقاومت قرار داد. دغدغه‌ی ارزشمند شما در برابر حادثه تکان دهنده و غم‌انگیز غزه ستودنی است. به این بهانه خوب است بحث کوتاهی پیرامون این گونه‌ی شعری داشته باشیم.
شعر مقاومت و پایداری مفهومی عمیق و گستره‌ای وسیع دارد که شامل همراهی و همدلی شاعران با مردم در برابر هرگونه تجاوزگری یا ظلم و ستم است و اعتراض و موضع‌گیری شاعران را نسبت به ظلم ظالم و کشتار مظلومان در بر می‌گیرد. به عنوان مثال سروده‌های شاعران ایران درباره دفاع مقدس و هشت سال جنگ تحمیلی، اشعار شاعران افغانستان در حمایت از مردم مظلوم این کشور در برابر تجاوز بیگانگان و یا ظلم و ستم طالبان، اشعاری که در دفاع و حمایت از مردم غزه و فلسطین و لبنان سروده می‌شود و ...
در شعرهای مقاومت جنبه‌های مختلفی مورد توجه شاعران قرار می‌گیرد؛ بیان اهداف آرمانی ایدئولوژیک، وطن‌دوستی و در شکل افراطی آن میهن‌پرستی، اهداف والای انسانی، آرزوی صلح و آرامش، توصیف مظلومیت مردم، وصف شجاعت‌ها و تمجید از پیروزی‌ها، ستایش رزمندگان، تهییج، ترغیب و دعوت به پایداری و تهدید به انتقام.
نکته‌ی بسیار مهم و قابل تامل این است که همه‌ی این مفاهیم، زمانی جنبه‌ی هنری و خلاق خواهد داشت و تاثیرگذار خواهد بود که به شکل هنرمندانه و غیرمستقیم بیان شود، نه در قالب گزارش‌گونه و خبری.
بیان مستقیم حوادث و رخدادهای اجتماعی و سیاسی و صرفاً ریختن آن‌ها در قالب وزن و قافیه، نمی‌تواند شعری زیبا و ماندگار بسازد. در این‌گونه شعرها معمولا یا جنبه‌ی عاطفی بسیار قوی است که احساسات مخاطب را برمی‌انگیزد و یا اندیشه و موضع‌گیری فکری شاعر پیرامون حادثه و اتفاق مورد نظر بیان می‌شود. خوب است چند مثال در این زمینه بیاوریم؛
پس از عملیات طوفان‌الاقصی که توسط نیروهای حماس علیه اسرائیل صورت گرفت و پس از آن جنایت‌های اسرائیل در کشتار زنان و کودکان بی‌دفاع و آواره کردن مردم غزه و فلسطین، شاعران فارسی زبان در حمایت از مردم فلسطین و نکوهش جنایت‌های اسرائیل، اشعار بسیاری سرودند که شاید برخی از آن‌ها را خوانده یا شنیده باشید. سید حبیب نظاری در یک دوبیتی احساس خود را از کشته شدن مردم بی‌دفاع و به ویژه کودکان این‌گونه بیان کرده است:
ببين در فصل گل‌چيدن چه کرده‌ست
ببين با تو، ببين با من چه کرده‌ست

ببين با اين‌ همه گنجشک کوچک
هواپيمای بمب‌افکن چه کرده‌ست!
این شعر از جنبه‌ی عاطفی قوی و تاثیرگذار است. در این شعر، فصل گل چیدن، استعاره از شهادت و گنجشک‌های کوچک استعاره از کودکان بی‌گناه است.
در شعر دیگری از ناصر فیض می‌خوانیم:
چگونه رنج زمین را زمان نمی‌بیند؟
چگونه این همه خون را جهان نمی‌بیند؟
چرا نمی‌شنود رعد و برق ایمان را؟
صدای عشق به اقصی کشانده طوفان را
اینجا هم شاعر به شکلی هنرمندانه نام عملیات «طوفان الاقصی» را در بیت دوم گنجانده است. او هم چنین از مراعات‌النظیر بین کلمات "رعد و برق و طوفان" استفاده‌ی خوبی کرده و به سکوت جهانیان در برابر این همه ظلم و کشتار اعتراض کرده است.
محمود درویش شاعر فلسطینی، در شعری درباره‌ی وطن اشغال شده‌اش می‌گوید:
وطنم! ای عقابی که منقار شعله‌ورش را پنهان می‌کند
در چشم‌هایم
از خلال شاخه‌های چوب
تمام آنچه را در پیشگاه مرگ مالکش هستم
پیشانی، دست، و چشم به تو می‌سپارم
و من وصیت کرده‌ام که قلبم را چون درختی بکارند
و پیشانی‌ام را لانه‌ای برای گنجشکان ...
همان‌طور که می‌بینید در این سطور هم صورت‌های خیال، نقش پررنگی دارند و شاعر از مستقیم‌گویی پرهیز کرده است.
و نمونه‌ی آخر، سطری از شعر معروف سید الیاس علوی است با آن پایان تکان دهنده و غافلگیرکننده‌اش:
ما می‌میریم تا عکاس «تایمز» جایزه بگیرد!
همه‌ی این نمونه‌ها را ذکر کردم تا بر این نکته تاکید کنم که شعر مقاومت و پایداری هم مثل همه‌ی گونه‌های شعر، باید از جوهره‌ی شعری و خیال و عاطفه و اندیشه سرشار باشد. مواردی که در بیشتر ابیات شعر شما کمرنگ است:
برای انقلاب مسجد الاقصی است، این یعنی
حماس از روز اول با حسین و با شهیدان بود

شده بین الملل سرپوش روی دیگ انسان‌پز
و اشخاصی که می‌سازند او را جُـمْله حیوان بود

فلسطین! از تو می‌گیرند الگو نیک‌اندیشان
برای این که شور تو حسینی بود و یاران بود
این ابیات، خبرها و جملات گزارش گونه‌ای هستند که صرفاً با وزن و قافیه بیان شده و به شعار یا حتی بیانیه‌های سیاسی شبیه شده‌اند. به همین دلیل نمی‌توانند بر ذهن و احساس و اندیشه‌ی مخاطب تاثیر بگذارند.
پیشنهاد می‌کنم حتما سروده‌های شاعران مطرح درموضوع مقاومت و پایداری را با نگاهی ژرف مطالعه کنید و به نکاتی که در این یادداشت پیرامون آن صحبت کردیم، توجه بیشتری داشته باشید.
منتظر سروده‌های تازه‌ی شما هستیم.

منتقد : انسیه موسویان




دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.